چگونه یک مراجع حرفه ای در فرآیند مشاوره باشیم؟

چگونه یک مراجع حرفه ای در فرآیند مشاوره باشیم؟

چگونه بیشترین بهره را از مشاوره ببریم؟

امروزه رفتن نزد یک روانشناس و یا مشاور خانواده و حتی در زمینه شغلی و مالی نزد مشاورین مربوطه رفتن موضوعی جا افتاده است که بسیاری از افراد دوستان و یا خانواده شان را به این موضوع دعوت می کنند.

موضوعی که در گذشته با مقاومت هایی روبرو بود حالا به فرآیندی جا افتاده نزد اکثر افراد تبدیل شده است با اینحال هنوز هم عده ای هستند که اعتقادی به مشاوره گرفتن ندارند و به عناوین مختلف از این فرآیند دوری می کنند.

روی صحبت من با کسانی هست که آنقدر رشد ذهنی شناختی دارند که بدانند استفاده از نظر مشاور و قرار گرفتن در مسیر درمان و واکاوی و رشد برایشان لازم است .

این مورد در رابطه با خود مشاورین نیز صادق است و بزرگان علم روانشناسی بر درمان خود روانشناسان نیز تاکید داشته اند.

حالا از مسیر ورود به روند مشاوره که بگذریم به این نقطه می رسیم که تعدادی از مراجعین شکوه از عدم نتیجه گیری بعد از جلسات مشاوره و درمان می کنند.

بنابراین برآن شدم که نکات کاربردی و مهمی را در این زمینه مطرح کنم به این امید که روند مشاوره گرفتن را دقیقتر ببینیم و بهره بیشتری از آن ببریم.

1 انتخاب دقیق و علمی مشاور و روانشناس بر اساس هدفی که دنبال می کنید :

اگر نیاز به مشورت تحصیلی دارید و یا سوالی راجع به انتخاب شغل دارید بهتر است روانشناس و یا مشاوری را انتخاب کنید که در این زمینه کار می کند و در تخصص او موارد تحصیلی و یا شغلی حتما وجود دارد انتخاب مشاورینی که بیشتر در زمینه خانواده کار می کنند و یا رفتن نزد روانپزشک کمکی به شما نخواهد کرد و شما را از هدف دور می کند.

2 نزد روانشناس بروم یا روانپزشک؟

این سوالی است که خیلی در این سالها با آن مواجه شده ام.

کار وتخصص اصلی روانپزشکان و یا همان متخصصین اعصاب و روان تشخیص و درمان دارویی اشخاصی می باشد که نزد آنها می روند و یا در بیمارستان و آسایشگاههای روانی بستری می شوند

در صورتی که فردی دچار وضعیت بغرنج و حاد روحی در اثر شوک عصبی و یا رویدادی شود و یا انقدر حالش بد باشد که نتوان با او ارتباط کلامی برقرار کرد مانند افرادی که گریه آنها بند نمی آید و یا دچار بیخوابی های جدی شده اند مسلما گام اول بهتر است مراجعه به یک روانپزشک باشد

در غیر این صورت شروع می تواند توسط یک مشاور شروع و البته در صورت صلاحدید وی به روانپزشک نیز مراجعه کرد

این نکته نیز قابل ذکر است که برخی از همکاران ارجمند روانپزشک به واسطه دوره ها و آموزشهایی که می ببنند و همچنین علاقه شخصی به کار درمان بدون دارو و انجام مشاوره هم می پردازند.

در برخی از موارد مراجعه همزمان به روانشناس و روانپزشک ضروری خواهد بود در اینجا بهتر است به نظر متخصص توجه نماییم.

3 چرا بیشتر تایم را من صحبت کردم و روانشناس صحبت نکرد ؟

این موضوع نیز از سوالات و ابهامات متداول در این فرآیند است

دوستان ارجمندم کار تخصصی یک روانشناس شنیدن دقیق مسائل شما است به خصوص در جلسه اول از درمانگر خود انتظارصحبتهای زیادی نداشته باشید او در حال بررسی دقیق و واکاوی و ریشه یابی و تشخیص دقیق مسئله شما و یا تشخیص اختلالی هست که به آن دچار هستید.

برخی تصور می کنند که به محض شروع مشاوره روانشناس باید سریع به موضوعشان ورود و به آنها بگوید که چه کارهایی باید انجام دهند.

این در حالیست که این کار کاملا غیر حرفه ای و نادرست می باشد

جلسه اول زمینه آشنایی متخصص با شما افکار باورها و مشکلاتتان است.

بنابراین به طرف مقابل اجازه دهید این کار را دقیق و با طیب خاطر انجام دهد به این شکل به روند بهبود و حل مسئله خویش کمک شایانی خواهید کرد

صحبتهای شما به خصوص در جلسات ابتدایی کمک به درمانگر است شما با ابراز دقیق و برون ریزی خود باعث می شوید دقیقتر شما را دیده و مسائل شما را واکاوی و بررسی نماید.

4 چند جلسه باید بروم؟

سوال متدال دیگری که در این حوزه مطرح می شود این است که چند جلسه من باید نزد مشاورم بروم

نکته اول اینکه فرآیند تشخیص و درمان خیلی قابل پیش بینی نیست گاهی ممکن است 3 یا 4 جلسه زمان لازم باشد تا ریشه یابی دقیق مسائل توسط درمانگر انجام شود به خصوص در مورد اشخاصی که مقاومتشان زیاد است و در برابر درمانگر سدی مستحکم ایجاد می کنند و یا همکاری مناسبی با مشاورشان انجام نمی دهند تعداد جلسات افزایش پیدا می کند

در کنار این مورد روش و رویکردی که روانشناس در درمان و کمک به بهبود حال و وضعیت مراجع دارد نیز در طول مسیر و تعداد جلسات تعیین کننده می باشد مثلا روانکاوها معمولا تعداد جلسات بیشتری را به واسطه شکل کارشان طرح ریزی می کنند.

نوع مشکل طریقه بیان و انتقال به درمانگر شکل همکاری و دیگر عوامل تعداد جلسات را آن هم نه به شکلی دقیق مشخص می کند

در واقع این مسیر مسیری کوتاه نیست و سریع شما را به نتیجه دلخواه نخواهد رساند

پیچیدگی ها و باورهایی که سالها با آنها زندگی کردیم و بعضا با آنها نقطه امن برای خویش ساختیم به راحتی تغییر نخواهد کرد

به جز در مواردی که عملا فرد یک سوال خاص و یا یک مشاوره در زمینه ای نه چندان خاص و پیچیده دارد ممکن است حتی 1 جلسه نیز کافی باشد در اکثر موارد بهتر است بپذیریم که این روند قابل پیش بینی دقیق نیست و بهتر است رها و آسوده خاطر وارد شویم و عجله و نگرانی را کناربگذاریم تا بهتر بتوانیم به خود کمک کنیم.

5 شما قضاوت نمی شوید نگران نباشید

این موضوع بسیار حائز اهمیت است که با مشاور خود صادق باشید و از پنهانکاری و دروغ اجتناب کنید

شاید برخی از شما از خواندن این موضوع تعجب کنید که مگر می شود کسی به روانشناس خود دروغ بگوید و یا موضوعی را پنهان کند

باید بگویم بله می شود برخی از افراد می خواهند وجهه خود را نزد روانشناس حفظ کنند برخی دیگر نگران این هستند که در ذهن درمانگرشان منفی و بد جلوه کنند برخی دیگر دفتر مشاوره را با دادگاه اشتباه می گیرند و می خواهند برحق بودن خود را به هر قیمتی اثبات کنند این دلایل و شاید برخی دلایل دیگر باعث می شود مسیر بهبود و حل مسئله خدشه دار شود، در واقع خود این افراد هستند که ضرر می کنند.

دوستان گرامی روانشناس در تحصیلات و کسب علمش یاد گرفته است که بی طرف و بی غرض به شما و مسائلتان نگاه کند از دید او شما یک انسان هستید با شکل خاص شخصیتی خود بنابراین شما نزد او خراب نمی شوید زیر سوال نمی روید و قضاوت نیز نمی شوید نگران نباشید یادتان باشد درب اتاق مشاوره بسته است و روانشناس سوگند یاد کرده راز شما را نزد خود نگه دارد آبروی شما محفوظ است

اگر خود را دقیق به او معرفی نکنید اگر اجازه ندهید که او بخشهای تاریک و یا اشتباهات و همچنین افکار مخرب و یا احساسات نامطوب و رفتار منفی شما را مشاهده کند او قادر نخواهد بود کمک دقیق و حرفه ای به شما ارائه کند.

6 یادداشت برداری به خصوص بعد از جلسه

تکنیکی که می تواند جلسات را برای شما کاربردی تر کند نوشتن نکاتی است که از جلسه مشاوره برداشت کرده اید

حتی اگر در یک جلسه فقط یک پیام یا نکته را برداشت کرده اید پیشنهاد می کنم آنرا یادداشت کنید و ترجیحا دفتری کوچک جهت جلسات داشته باشید منظور من نت برداشتن در جلسه نیست چرا که بهتر است در جلسه روی خود جلسه تمرکز داشته باشید مگر در مواقع خاصی که نیاز پیدا می کنید و یا مشاور به شماپیشنهاد می دهد نکته ای را یادداشت کنید

اما بعد از جلسه زمان خوبی است با توجه به اینکه ذهن هنوز موارد را در اختیار دارد یادداشت برداری کنید.

اگر تصور می کنید که ممکن است مواردی را که میخواهید به درمانگر خود بگویید فراموش کنید می توانید تیتر وار آنها را یادداشت کنید تا در جلسه بعدی به آن بپردازید.

7 تعجب نکنید اگر با این موضوع مواجه شدید که مشاور شما موضوع دیگری را دنبال میکند!

گاهی مراجع از اینکه متوجه می شود رواندرمانگر در حال بررسی موضوعی است که از دیدگاه او ربطی به مشکلی که درباره اش صحبت کرده ندارد متعجب ناراحت و یا خشمگین می شود

این در حالیست که به احتمال زیاد مشاور شما در حال بررسی موضوعی و یا موردی است که قطعا به مشکلی که شما مطرح کردید مربوط است چه بسا علت و ریشه مسئله شما را دنبال می کند و یا از زاویه دیگری میخواهد توجه شما را به موضوع و علل آن جلب کند

بنابراین اینطور فکر نکنید که روانشناس مسیر اشتباه و یا بیهوده ای را دنبال می کند مثلا ممکن است فردی به شدت از رفتارهای همسرش ناراحت باشد و دقایق زیادی راجع به این موضوع صحبت کند اما با این سوال مواجه شود که رابطه شما با پدر و مادر یا دوست صمیمی شما به چه شکلی است و یا سوالی مانند این سوال که چه تعریفی از دنیا و یا زندگی داری؟

تعجب شما غیر طبیعی نیست اما اگر تامل کنید و اجازه دهید او کارش را انجام دهد کمک بیشتری به شما خواهد شد.

8 اگر همسرم در جلسه مشاوره حضور پیدا نکند فایده ای دارد؟

این سوال نیز بسیار عمومیت دارد اینکه فردی که با همسرش مشکل دارد و او حاضر نیست در جلسات مشاوره حضور داشته باشد آیا همسری که مایل به رفتن نزد مشاور هست برود یا نرود فایده ای دارد یا خیر؟

تصور می کنم بیشتر همکاران و اساتید ارزشمند این علم بر این موضوع تاکید دارند که در مشاوره های زوجی حضور زوج لازم و ضروری است اما این بدین معنا نیست که اگر یکی از همسران به هر دلیلی مشارکت نکرد دیگری نیز مراجعه نکند بسیاری از اوقات طرح مسئله توسط یکی از همسران و بررسی توسط روانشناس نکاتی را تولید می کند که بازخورد آنها به همان همسری که مراجعه کرده باعث ایجاد شرایطی مناسب و مطلوبتر و یا عبور از مرحله حاد رابطه را به همراه دارد .

قطعا گام برداشتن بهتر از عدم ورود و بررسی نکردن یک مشکل در رابطه است کما اینکه گاهی ما از تکنیکهایی برای ایجاد انگیزه و رغبت برای حضور فردی که مقاومت می کند و در جلسه حضور نمی یابد استفاده می کنیم که باعث مشارکت او می شود.

9 چرا نمی گویید دقیقا چه کنم؟

بسیاری از اوقات مراجعین از ما انتظار دارند دقیق و مشخص بگوییم آنها چه کنند و یا در واقع ما برای آنها تصمیم بگیریم بگوییم با آن شخص ازدواج کنند یا نکنند

بگوییم شغلشان را تغییر دهند یا ندهند

مهاجرت به صلاحشان هست یا نه؟

این مورد از دیدگاه علم روانشناسی و مشاوره کاملا غلط است ما اجازه تصمیم گیری برای کسی نداریم که اگر این کار را انجام دهیم علی رغم غیر حرفه ای عمل کردن خود پذیرش مسئولیت تصمیم و انتخاب و در نهایت اختیار را از انسانها سلب خواهیم کرد و باعث وابستگی و عدم رشد و احساس عدم کنترل و قدرت در مراجعین خواهیم شد.

وظیفه اصلی ما در جایگاه روانشناس و مشاور بررسی دقیق موضوع با خود مراجع و به تعبیر بنده روشن کردن چراغهایی در مسیر مراجع برای روشنگری و اتخاذ بهترین تصمیم با کمترین ضرر می باشد.


© 2018 Hendipour. All Rights Reserved. Developed by Ehsan Mehrabi